Οδηγός (οικονομικής) επιβίωσης και αντιμετώπισης των οικονομικών σας υποχρεώσεων.
ΑΝΩΤΕΡΑ ΒΙΑ
Επειδή με ρωτάτε πολλοί τί να κάνετε ως προς τα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, leasing η ακόμη και για μισθώσεις που δεν συμπεριελήφθησαν (αφού οι οφειλές προς το δημόσιο και τα επιχειρηματικά δάνεια ρυθμίστηκαν με αναστολή δόσεων από την κυβέρνηση με ΠνΠ), σας αναφέρω τα ακολουθα:
Σύμφωνα με τις διατάξεις 336, 342 κλπ ο οφειλέτης δεν ευθύνεται για την αδυναμία εκπλήρωσης της παροχής όταν τούτη οφείλεται σε τυχηρό γεγονός. Έτι περαιτέρω, υπάρχει και η διάταξη του άρθρου 388 του ΑΚ, περί απρόοπτης μεταβολής των συνθηκών.
Τα τυχηρά (υπό ευρεία έννοια) υποδιακρίνονται στα τυχηρά υπό στενή έννοια (ή απλά, συνήθη τυχηρά) και στα γεγονότα ανωτέρας βίας. Όποιο τυχηρό δεν εμπίπτει στην έννοια της ανωτέρας βίας, είναι τυχηρό υπό στενή έννοια.
Στην έννοια του τυχηρού γεγονότος εντάσσεται και η ανωτέρα βία (vis major), η οποία περιλαμβάνει βασικά τις ακραίες περιπτώσεις εκείνων των περιστατικών που είναι, για τις ανθρώπινες δυνάμεις, αδύνατο να αποτραπούν ή τουλάχιστον δυσκολότερο απ’ ό,τι τα λοιπά τυχηρά, ήτοι τα υπό στενή εννοία, τα οποία βρίσκονται πλησιέστερα προς την αμέλεια. Έτεροι νόμοι, κυρίως παλαιότεροι, χρησιμοποιούν και τη διατύπωση «ακαταμάχητος δύναμις» (βλ. ΕμπΝ 96, 97, 102, 103) που είναι συνώνυμη προς την ανωτέρα βία.
Η αντικειμενική (ή απόλυτη) θεωρία αντιλαμβάνεται στενότερο τον κύκλο των περιστατικών ανωτέρας βίας. Θεωρώντας κρίσιμο για την έννοιά τους το να είναι τα περιστατικά αυτά από την ίδια τους τη φύση αναπότρεπτα, τα αναζητεί τελικά σε μόνα τα «εξωτερικά» σε σχέση με τον οφειλέτη γεγονότα. Έτσι, ως γεγονότα ανωτέρας βίας εννοούνται εκείνα που αντικειμενικά βρίσκονται έξω από το πεδίο της οικονομικής δραστηριότητας του οφειλέτη και, επομένως, δεν μπορούν να αποτραπούν από αυτόν. Αντιθέτως, η υποκειμενική (ή σχετική) θεωρία που είναι η κρατούσα στην Ελλάδα, διευρύνει κατ’ αποτέλεσμα τον κύκλο των περιστατικών ανωτέρας βίας, εντάσσοντας σ’ αυτόν και γεγονότα «εσωτερικά». Τούτο σημαίνει ότι δεν απαιτεί γι’ αυτά το στοιχείο της «έξωθεν» προέλευσής τους, αλλά θεωρεί κρίσιμο μόνο το γεγονός ότι τα περιστατικά αυτά είναι απρόβλεπτα (άρα ασυνήθιστα) και αναπότρεπτα, ακόμη και με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης του ζημιώσαντος.
Τα ως άνω θεωρητικώς κρατούντα περί ανωτέρας βίας αποτελούν και νομολογιακή παραδοχή, αφού, κατά πάγια νομολογία, ως ανωτέρα βία νοείται κάθε απρόβλεπτο και εξαιρετικό γεγονός, είτε αντικειμενικό είτε σχετικό με το πρόσωπο του δικαιούχου, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί να αποτραπεί με μέτρα εξαιρετικής επιμέλειας και σύνεσης του μέσου ανθρώπου.
Σημειωτέον δε πως σε κάθε είδους σύμβαση υπάρχει πάντα σχετικός όρος για την ανώτερα βία, ενώ ακόμη και αν δεν υπάρχει είναι δεδομένο ότι ισχύουν οι γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
Ως εκ τούτου, οι παρούσες πρωτόγνωρες και ανήκουστες καταστάσεις τις οποίες βιώνουμε, όχι απλά εμπίπτουν στον ορισμό της ανωτέρας βίας, αλλά αποτελούν τον ορισμό αυτού!
Δια τούτον τον λόγο λοιπόν, είναι ξεκάθαρο ότι δεν έχετε την υποχρέωση να εκπληρώσετε τις οικονομικές σας υποχρεώσεις για όσο χρονικό διάστημα υφίσταται η παρούσα κατάσταση. Θα ήταν δε συνετό να αποστείλετε σχετική επιστολή προς τον δανειστή σας, ενημερώνοντας τον για την αντικειμενική σας αδυναμία.
Σε περίπτωση δε που ο δανειστής σας, αιτηθεί την εκπλήρωση της υποχρέωσης σας και μάλιστα με τόκο υπερημερίας, τότε η απαίτηση αυτή είναι παράνομη, καταχρηστική και ενάντια σε κάθε έννοια καλής πίστης και θα κερδίσετε πανηγυρικά σε οιοδήποτε τυχόν δικαστηριο.
Δημήτριος Π. Μάρκου
Δικηγόρος Αθηνών.
