Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ
Σαν σήμερα στις 22 Σεπτεμβρίου του 480 π.χ. διεξήχθη μία από τις ιστορικότερες ναυμαχίες του ελληνισμού , η ναυμαχία της Σαλαμίνας η νικηφόρα κατάληξη της οποίας έσωσε τον ελληνισμό δίνοντας του την δυνατότητα να μεγαλουργήσει πολιτισμικά.
Μετά το ηρωικό τέλος του Λεωνίδα και των συντρόφων του στις Θερμοπύλες , ο ελληνικός στόλος υποχώρησε αγκυροβολώντας στην Σαλαμίνα.
Αντίστοιχα οι Πέρσες μοίρασαν τον τεράστιο στρατό τους σε δύο μέρη με το μεγαλύτερο μέρος να προχωρά προς Βοιωτία και Αττική, ενώ το δεύτερο μέρος κατευθύνθηκε προς την Φωκίδα και τη δυτική Βοιωτία με σκοπό να καταστρέψει τις Πλαταιές, τις Θεσπιές ( οι άντρες της οποίας μόλις λίγες ημέρες πριν είχαν θυσιαστεί με μεγάλη αυταπάρνηση και γενναιότητα ) αλλά και το μαντείο των Δελφών…
Να σημειωθεί (σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές) ότι ενώ οι πόλεις ισοπεδώθηκαν , το μαντείο παρέμεινε ανέπαφο αφού φτάνοντας εκεί το σώμα του Περσικού στρατού , δέχτηκε ρίψη βράχων (θεϊκή παρέμβαση για ορισμένους ) αναγκάζοντας τον περσικό στρατό να αποχωρήσει….
Στην πραγματικότητα όμως μάλλον το μαντείο θα έδωσε… γη και ύδωρ στους Πέρσες προκειμένου να μείνει ανέπαφο…
Πάντως το κύριο σώμα του Περσικού στρατού προχωρούσε ολοταχώς προς την σχεδόν έρημη πόλη των Αθηνών, την οποία οι πολίτες της την είχαν ήδη εγκαταλείψει υπακούοντας στον Θεμιστοκλή που τους είπε ότι ο χρησμός (μερικοί ισχυρίζονται ότι τον είχε κατασκευάσει ο ίδιος) που έλεγε ότι τα ξύλινα τείχη θα σώσουν την πόλη δεν εννοούσε τίποτα άλλο παρά τα πλοία .
Ενώ ορισμένοι θεωρούν ότι ήταν δικό του τέχνασμα ακόμη και η κρυφή μεταφορά ιερών κειμηλίων από το βράχο της Ακρόπολης στα πλοία σε μια προσπάθεια να κάμψει τις επιφυλάξεις τους λέγοντας ότι όλοι οι …οιωνοί επικροτούν την μεταφορά στα πλοία…
Πάντως σύμφωνα με τον Αριστοτέλη (Αθηναίων Πολιτεία) όταν οι στρατηγοί βρέθηκαν σε αδυναμία να χειριστούν την κρίση , δηλώνοντας το “ σώζειν έκαστον εαυτόν “ παρενέβη ο Άρειος Πάγος (το αριστοκρατικό σώμα) μοιράζοντας σε κάθε Αθηναίο πολίτη από 8 δραχμές δίνοντας τους την δυνατότητα να επιβιβαστούν σε πλοία.
Για το ίδιο θέμα όμως ο Πλούταρχος (Βίοι παράλληλοι) αναφέρει μία άλλη πηγή η οποία θεωρεί ότι και αυτή η ενέργεια ήταν τέχνασμα του Θεμιστοκλή.
Στην πόλη παρέμεναν μόνο λίγοι άνθρωποι , που δίνοντας διαφορετική ερμηνεία στο χρησμό , οχυρώθηκαν στα παλιά ξύλινα τείχη της Ακρόπολης .
Οι Πέρσες ύστερα από κάποιες πρώτες επιθέσεις που αποκρούστηκαν κατάφεραν να κυριεύσουν το φρούριο και στη συνέχεια έβαλαν φωτιά καίγοντας την Ακρόπολη ολοσχερώς.
Λίγο αργότερα κατέφτανε στο Φάληρο και ο Περσικός στόλος.
Από την άλλη πλευρά ο το κύριο τμήμα του ελληνικού στρατού βρισκόταν στην ορεινή Μεγαρίδα μπροστά από τον Ισθμό της Κορίνθου.
Στις τάξεις τους υπήρχε μεγάλη διχογνωμία σχετικά με την θέση που έπρεπε να πάρει ο στόλος . Οι Πελοποννησιακές πόλεις και ο Σπαρτιάτης Ναύαρχος Ευρυβιάδης επέμεναν ότι ο στόλος έπρεπε να έρθει στον Ισθμό , αλλά ο Θεμιστοκλής έχοντας γνώση για τα πλοία των Περσών (κυρίως Φοινικικά και Αιγυπτιακά) επέμενε ότι η κρίσιμη μάχη έπρεπε να δοθεί σε στενό χώρο και ο ποιο ενδεδειγμένος ήταν το στενό μεταξύ της Σαλαμίνας και της απέναντι ακτής (περίπου στο σημερινό Πέραμα). Γιατί όμως επέμενε ο Θεμιστοκλής για στενό πέρασμα ;
Η επιμονή του για το στενό της Σαλαμίνας οφειλόταν στο ότι τα περισσότερα πλοία από τα οποία απαρτιζόταν ο περσικός στόλος ήταν μεγαλύτερα και ψηλότερα ,αλλά για λόγους ασφαλείας είχαν καλυμμένα τα καταστρώματα και πιο ψηλές πρύμνες .
Όμως αυτό το ύψος τα έκανε ποιο ευάλωτα στον αέρα ενώ τα πρόσθετα υλικά τα έκαναν πιο δυσκίνητα και αργά γεγονός που θα δυσκόλευε και τους ελιγμούς τους σε μια στενή θάλασσα όπως αυτή της Σαλαμίνας.
Αντίθετα τα ελληνικά πλοία ήταν κατά βάση τριήρεις πιο χαμηλές με ρηχή καρίνα πιο γρήγορες και ευέλικτες ενώ είχαν και τα έμβολα με τα οποία ειδικά στο στενό χώρο θα μπορούσαν να βυθίσουν πολλά πλοία.
Η διαφωνία στις τάξεις των Ελλήνων ήταν έντονη , οι Κορίνθιοι που ήταν η δεύτερη ναυτική δύναμη και οι Σπαρτιάτες επέμεναν για τον Ισθμό λέγοντας ότι στην Σαλαμίνα αν χάσουμε θα αποκλειστούμε στο νησί ,ενώ στον Ισθμό αν χάσουμε μπορούμε να καταφύγουμε εκεί όπου θα μας προστάτευε ο δικός μας στρατός.
Όμως ο Θεμιστοκλής ήταν ανένδοτος και μάλιστα είχε σκληρή στιχομυθία με τον Κορίνθιο Αδείμαντο που όταν ζήτησε να μην τεθεί σε ψηφοφορία η πρόταση άντρα χωρίς πατρίδα , του απάντησε ότι όποιος έχει 200 πλοία έχει και γη και πατρίδα απειλώντας ότι αν δεν γίνει δεκτή η πρόταση του θα αποχωρήσει και επιβιβάζοντας τον λαό στα πλοία θα πήγαινε στην Ιταλία…
Μάλιστα τόσο ο Ηρόδοτος όσο και ο Διόδωρος αναφέρουν ότι αρκετοί επιχείρησαν ή και έφυγαν από την Σαλαμίνα είτε γιατί αντιτίθονταν στην άποψη του Θεμιστοκλή είτε γιατί τους είχε κυριεύσει ο φόβος λόγω του μεγέθους του εχθρικού στόλου…
Όμως ο Θεμιστοκλής επέμεινε ως το τέλος στην εφαρμογή του σχεδίου του.
Έτσι και παρότι είχε ήδη πείσει τον Σπαρτιάτη Ευρυβιάδη που ήταν και ο αρχηγός του ελληνικού στόλου προχώρησε σε μία ακόμη ποιο τολμηρή ενέργεια…
Για να σιγουρευτεί ότι ο στόλος δεν θα αποχωρήσει από την Σαλαμίνα έστειλε στον Ξέρξη τον πιστό του δούλο Σίκινο για να τον ενημερώσει ότι εκείνος (ο Θεμιστοκλής ) πάντα θα είναι πιστός στον μεγάλο βασιλέα και ότι επειδή οι Έλληνες έχουν μεγάλες διχογνωμίες και είναι έτοιμοι να αποχωρήσουν πρέπει να προλάβει να τους κυκλώσει πριν φύγουν.
Έτσι την επομένη και δεδομένου του διχασμού που επικρατεί στον ελληνικό στόλο η επίθεση του είναι σίγουρο ότι θα στεφόταν από πλήρη επιτυχία…
Το τέχνασμα αυτό ήταν χαρακτηριστικό του χαρακτήρα του Θεμιστοκλή σίγουρα χαρισματικού ανθρώπου αλλά και ριψοκίνδυνου , διότι αν οι Έλληνες έχαναν θα πέρναγε στην ιστορία σαν ένας από τους μεγαλύτερους προδότες .
ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΑΛΩΝ
ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ ΠΟΛΕΜΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΣΑΛΑΜΙΝΑ
Όπως και για τον στρατό έτσι και για το ναυτικό των Περσών τα νούμερα που έδινε ο Ηρόδοτος ήταν μεγαλύτερα του κανονικού , αλλά για την ναυμαχία αυτή υπάρχουν και άλλες πηγές. Σίγουρα όμως η ψαλίδα ανάμεσα στα Περσικά και Ελληνικά πλοία ήταν πολύ μικρότερη από την αντίστοιχη του πεζικού.
Ο Ηρόδοτος στο ξεκίνημα της εκστρατείας μιλάει για 1.200 πλοία και 3.000 βοηθητικά που αν ήταν αλήθεια θα έπρεπε να βγαίνουν 1.000.000 άνθρωποι νούμερο ασύλληπτο , αν προστεθεί και αυτό του πεζικού .
Βέβαια οι Πέρσες είχαν μεγάλες απώλειες τόσο στο Αρτεμίσιο τόσο και από θαλασσοταραχές. Έτσι ούτως ή άλλως η δύναμη θα πρέπει να ήταν αρκετά μικρότερη , διάφοροι ποιο σύγχρονοι ιστορικοί την υπολογίζουν από 600 έως 800 πλοία.
Σύμφωνα με τον Βολωνάκη κάθε Περσικό πλοίο εκτός από τους κωπηλάτες περιελάμβανε 30 επίλεκτους πολεμιστές . Έτσι ο Περσικός στόλος πρέπει να αποτελείτο από 200 έως 300.000 στρατιώτες.
Για τον αντίστοιχο Ελληνικό ο Ηρόδοτος μιλάει για 378 τριήρεις (ίσως το νούμερο να είναι και λίγο μικρότερο γιατί κάποιες πόλεις να κράτησαν κάποια πλοία για εφεδρεία τους , ο Αισχύλος στην τραγωδία του τους Πέρσες που παίχτηκε το 472 πχ. αναφέρει 310 πλοία). Από αυτά τα 180 ήταν Αθηναϊκά ,τα 40 Κορινθιακά , 30 Αιγινίτικα , 20 από την Χαλκίδα , 20 από τα Μέγαρα , οι Σπαρτιάτες με 16 και τα υπόλοιπα από πολλές άλλες πόλεις.
Ο Πλούταρχος (Βίοι παράλληλοι) αναφέρει ότι εκτός από τους κωπηλάτες τα Αθηναϊκά πλοία περιελάμβαναν 18 στρατιώτες ( 4 τοξότες και 14 οπλίτες).
Αν και τα υπόλοιπα πλοία είχαν παραπλήσιο αριθμό στρατιωτών τότε ο ελληνικός στόλος πρέπει να αποτελείτο από περίπου 70.000 στρατιώτες.
Είναι φανερό ότι οι Έλληνες (Θεμιστοκλής) επεδίωκαν η ναυμαχία να γίνει στο στενό της Σαλαμίνας οι Πέρσες όμως γιατί πήγαν εκεί ;.
Αν και οι Πέρσες έδιναν μεγαλύτερο βάρος στο πεζικό , ήξεραν ότι με τον ισχυρό ελληνικό στόλο να βρίσκεται εκεί κοντά, η επίθεση στον Ισθμό δεν θα ήταν ασφαλής .
Έτσι έπρεπε να εξουδετερωθεί η απειλή του ελληνικού στόλου , για αυτό καταρχάς ο Περσικός στόλος έπιασε θέσεις απέναντι από την Σαλαμίνα αφού ούτως ή άλλως εκεί βρισκόταν ο ελληνικός στόλος .
Στο Περσικό συμβούλιο υπήρξαν φωνές που επεσήμαναν την στενότητα του χώρου αλλά ο Ξέρξης θεωρώντας τον Περσικό στόλο ισχυρότερο αποφάσισε να επιτεθεί , άλλωστε ο Περσικός στρατός βρισκόταν περίπου εκεί που είναι η Δραπετσώνα και το Πέραμα ενώ μία άλλη μοίρα του Περσικού στόλου κύκλωνε τους Έλληνες από την κάτω πλευρά του νησιού τα Αμπελάκια.
Επίσης Περσικός στρατός είχε αποβιβαστεί στην Ψυτάλλεια , έτσι από στρατηγικής απόψεως οι Πέρσες πραγματικά είχαν το πλεονέκτημα αφού είχαν κυκλώσει και εγκλωβίσει το ελληνικό ναυτικό με το κύριο μέρος του περσικού ναυτικού μήκους πέντε χιλιομέτρων να αντιπαρατίθεται μπροστά από το ελληνικό.
Άλλωστε από το Περσικό στράτευμα δεν έλλειπε ούτε η γενναιότητα ούτε και η στρατιωτική ποιότητα. Ύστερα από όλα αυτά ήταν λογικό ο Ξέρξης να μην δώσει σημασία στις σώφρονες φωνές που του έλεγαν να ναυμαχήσει αλλού , υποκύπτοντας στις περισσότερες φωνές που πάντα τον κολάκευαν και τον εξύψωναν .
Οι φωνές αυτές χωρίς να έχουν το θάρρος να του λένε δυσάρεστα πράγματα προέτρεψαν τον μεγάλο και ανίκητο βασιλέα όλου του κόσμου να τελειώνει με τους Έλληνες (είναι οι ίδιοι που μιλούσαν στον Ξέρξη για την μεγάλη περσική νίκη στις Θερμοπύλες χωρίς να του επισημαίνουν τις απώλειες που είχαν ωσότου τα καταφέρουν να υπερκεράσουν μια χούφτα ανθρώπους και ότι χρειάστηκε ακόμα και προδοσία γι’ αυτό ).
Την απόφαση του για πόλεμο στο σημείο αυτό ενίσχυσε και η ενέργεια του Θεμιστοκλή αφού ενθάρρυνε τις φωνές που έλεγαν στον Ξέρξη να επιτεθεί , αφού μάλιστα κάποια ελληνικά πλοία είχαν συρθεί στην ξηρά , θεωρώντας ότι θα έχει και το στοιχείο του αιφνιδιασμού.
Ο θρόνος του Ξέρξη στηνόταν στο λόφο του Αιγάλεω και η ναυμαχία άρχιζε.
Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ
(Η ΝΙΚΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ)
Είχε ξημερώσει για τα καλά , οι δύο στόλοι ήταν ο ένας απέναντι από τον άλλον αλλά κανένας δεν ξεκινούσε την επίθεση επειδή οι Έλληνες (Πλούταρχος –Βίοι Παράλληλοι) περίμεναν να ξεκινήσει το αεράκι που θα κλυδώνιζε τα περσικά πλοία λόγω της κατασκευής τους περισσότερο από τα ελληνικά γυρίζοντας τα στα πλάγια και κάνοντας έτσι πιο ευάλωτα στα έμβολα των ελληνικών πλοίων.
Όταν ο αέρας άρχισε να γίνεται αισθητός ο Έλληνας ναύαρχος Ευρυβιάδης σήμανε την σάλπιγγα και αντήχησε ο παιάνας των Ελλήνων :
Ω παίδες Ελλήνων , ίτε , ελευθερούτε πατρίδ’
Ελευθερούτε δε παίδας , γυναίκας θεών τε
Πατρώων έδη ,θήκας τε προγόνων
Νυν υπέρ πάντων ο αγών.
Οι Πέρσες (που είχαν παρατάξει τα πλοία τους σε τρεις σειρές) βλέποντας τους Έλληνες (που όλα τους τα πλοία ήταν σε μία σειρά ) να επιτίθενται , ξεκίνησαν και αυτοί με ορμή να κάνουν το ίδιο άλλωστε έτσι όπως ξεκινούσε η επίθεση οι δύο πλευρές θα συναντιόντουσαν σε ανοιχτό χώρο κάτι που θα ευνοούσε τους Πέρσες.
Τότε τα ελληνικά πλοία άρχισαν σταδιακά να χαμηλώνουν την ταχύτητα τους και
Ανέκρουσαν πρύμνας , άρχισαν δηλαδή σταδιακά να κινούνται προς τα πίσω χωρίς να γυρίσουν τις πλώρες κωπηλατώντας ανάποδα προς την κατεύθυνση της πρύμνης.
Έτσι η σύγκρουση και αφού οι Πέρσες δεν αντιλήφθηκαν ή όταν το αντιλήφθηκαν ήταν αργά για να κάνουν πίσω έγινε στο σημείο που ήθελαν οι Έλληνες μπροστά από τον σημερινό όρμο των Αμπελακίων και με το νησάκι του Αγ. Γεωργίου και την Κυνόσουρα να εμποδίζουν την υπερφαλάγγιση τους από το Περσικό ναυτικό.
Η συμπλοκή των δύο πλευρών ήταν σφοδρή και στην αρχή ήταν αμφίρροπη , η αριστερή πλευρά των Ελλήνων όπου ήταν τα Αθηναϊκά πλοία άρχισε να κερδίζει έδαφος από την αντίστοιχη Περσική πλευρά όπου ήταν τα Φοινικικά πλοία ,αλλά η δεξιά πλευρά των Ελλήνων όπου ήταν τα Σπαρτιατικά τα Αιγινίτικα και τα πλοία από τα Μέγαρα , είχαν μπροστά τους τα έμπειρα ελληνικά ιωνικά πληρώματα και δεχόταν πίεση .
(Σύμφωνα με τον Διόδωρο τα Σπαρτιατικά πλοία ήταν μαζί με τα Αθηναϊκά ).
Όμως τα Περσικά πλοία ήταν πιο δυσκίνητα και έτσι η Ελληνική πλευρά έδινε γρηγορότερα την βοήθεια όπου αυτή χρειαζόταν .
Παράλληλα ο κλυδωνισμός των Περσικών πλοίων , τα ελληνικά έμβολα αλλά και η επιδίωξη των Ελλήνων η μάχη να γίνει εκ του συστάδην που ευνοούσε τους Έλληνες οπλίτες των πλοίων , είχαν σαν συνέπεια την υποχώρηση των Περσικών πλοίων .
Όμως τότε τα υποχωρούντα πλοία συγκρούοντο με εκείνα που ήταν πίσω τους και η αποδιοργάνωση αυτή έδωσε το δικαίωμα στα ελληνικά πλοία να αρχίζουν να καταδιώκουν τα περσικά πλοία που υποχωρώντας άλλα εξώκειλαν , άλλα με τα κουπιά σπασμένα από τα ελληνικά πλοία είχαν ακινητοποιηθεί και καταλαμβάνονταν και πολλά πλοία βούλιαζαν …
Όσο περνούσε η ώρα τόσο η καταδίωξη γινόταν πιο σφοδρή , άλλωστε το ηθικό των Ελλήνων ήταν πολύ υψηλό και συνεχίστηκε έως το απόγευμα .
Με την υποχώρηση του Περσικού στόλου το Περσικό άγημα στην Ψυτάλλεια είχε απομονωθεί και οι Έλληνες αφού το κύκλωσαν , το εξολόθρευσαν πρώτα με τόξα και ύστερα με γενική έφοδο…
Με μεστό και σαφή τρόπο αναφέρεται ο Αισχύλος στο έργο του “ Πέρσες “ στις αιτίες νίκης του Ελληνικού στόλου.
“ ευθύς δε ναύς εν νηί χαλκήρη στόλον έπαισεν , ήρξε δ’ εμβολής Ελληνική ναύς , κ’αποθραύει πάντα Φοινίσσης νεώς κόρυμβ , επ’ άλλην δ’ άλλος ηύθυνεν δόρυ.
Τα πρώτα μεν νυν ρεύμα Περσικού στρατού αντείχεν , ως δε πλήθος εν στενώ νεών ήθροιστ’ αρωγή δ’ ούτοις αλλήλοις παρήν , αυτοί δ’ υπ’ αυτών εμβόλοις χαλκοστόμοις παίοντ’ , έθραυον πάντα κωπήρη στόλον , Ελληνικαί τε νήες ουκ αφρασμόνως κύκλω πέριξ έθεινον , υπτιούτο δε σκάφη νεών , θάλασσα δ’ ουκέτ’ ην ιδείν , ναυαγίων πλήθουσα και φόνου βροτών , ακταί δε νεκρών χοιράδες τα’ επλήθυον . Φυγή δε ακόσμως πάσα ναυς ηρέσσετο , όσαιπερ ήσαν βαρβάρου στρατεύματος . Τοι δ’ ώστε θύννους ή τιν ιχθύων βόλον αγαίσι κωπών θραύμασιν τα’ ερειπίων έπαιον , ερράχιζον οιμωγή δ’ ομού κωκύμασιν κατείχε πελαγίαν άλα , έως κελαινής νυκτός όμμ’ αφείλετο “.
“ Χτυπούν αμέσως τις χάλκινες αρματωσιές τους το να στ’ άλλο σκαρί , ένα των Ελλήνων καράβι άρχισε πρώτο και την πρύμνα πλευρά και κουπαστές , σύντριψε ακέρια κάποιου φοινικικού , τότε τις πλώρες ενάντια στρέφουν όλοι . Στην αρχή του Περσικού στόλου η γραμμή κρατούσε γερά , μα όταν μαζεύτηκε το πλήθος των καραβιών στο στενό μέσα , τρόπος δεν ήταν να συντρέξει το να τ’ άλλο , κι οι χάλκινες συγκρούονταν πλώρες , σπάζανε τα κουπιά τους , ενώ γύρω τα πλοία των Ελλήνων με πολλή τέχνη και γρηγοράδα από παντού χτυπούσαν κι ανάστροφα γυρνάγαν τα σκαριά μας , ώσπου σε λίγο δε μπορούσες πια να βλέπεις τη θάλασσα γεμάτη απ’ τα ναυάγια και τα κορμιά των σκοτωμένων , και τριγύρα οι ακρογιαλιές μυρμήγκιαζαν κι οι ξέρες από κουφάρια . Τότες όσα ακόμη καράβια είχανε μείνει δίχως τάξη ρίχνονταν στο φευγιό λαμνοκοπώντας γοργά. “.
Μέχρι το βράδυ η μεγάλη ελληνική νίκη είχε ολοκληρωθεί , ενώ τα περσικά πλοία είχαν υποχωρήσει στον όρμο του Φαλήρου , με τις απώλειες των περσικών πλοίων να υπολογίζονται σε 200 πλοία ενώ των ελληνικών σε 40 , οι απώλειες όμως των Περσών σε ανθρώπους ήταν ακόμα μεγαλύτερες , αφού πολλοί Πέρσες δεν ήξεραν κολύμπι.
Οι βασικότεροι λόγοι της τεράστιας σημασίας ελληνικής νίκης ήταν καταρχάς η επιδεξιότητα η ανδρεία και η καλή τακτική. Κύρια επιδίωξη των Ελλήνων ήταν η διείσδυση και διάσπαση των εχθρικών γραμμών , για το λόγο αυτό τα πλοία ήταν τοποθετημένα σε παράλληλες γραμμές .
Επόμενος στόχος η αχρήστευση των κουπιών των εχθρικών πλοίων , ώστε να ακινητοποιηθούν και η εμβολισμός τους με αναστροφή που επιχειρούσαν την κατάλληλη στιγμή.
Η αδυναμία και η σύγχυση που επικρατούσαν , επέφεραν την ευκολότερη κατάληψη του εχθρικού πλοίου…
Η νίκη των Ελλήνων θεωρήθηκε υψίστης σημασίας , μάλιστα αρκετοί ιστοριογράφοι όλων των εποχών την θεωρούν μία από τις σημαντικότερες μάχες και νίκες στην παγκόσμια ιστορία .
