Οι ψυχιατρικές κλινικές αποτελούν μέρος μιας πραγματικότητας
που επιλέγουμε να μην βλέπουμε, ενώ γνωρίζουμε την ύπαρξή τους…
Η ψυχική ασθένεια στην αρχαία Ελλάδα αντιμετωπίζονταν με δέος και αποδιδόταν στα κακά πνεύματα! Γι’ αυτό το λόγο οι ψυχικά ασθενείς κλίνονταν σε φυλακές ή στην καλύτερη περίπτωση σε πτωχοκομεία.
Με το πέρασμα των χρόνων, έγιναν αλλαγές με αποτέλεσμα οι φυλακές και τα πτωχοκομεία να μετατραπούν σε άσυλα. Γρήγορα όμως, τα άσυλα, μετατράπηκαν σε αποθήκες ψυχών με άθλιες συνθήκες. Πέρασαν αιώνες, μέχρι να αρχίσουν να προκρίνονται ως νέες λύσεις τα ψυχιατρεία.
Φθάσαμε, στον 21ου αιώνα, όπου έχουν γίνει σημαντικές παρεμβάσεις και δράσεις για την αναμόρφωση του χώρου της ψυχικής υγείας.
Δυστυχώς, όμως οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν έχουν επιφέρει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Η πρόοδος που υπήρξε χάρη σε φιλότιμες προσπάθειες των εμπλεκομένων δεν επαρκεί…
Η δύσκολη κατάσταση που επικρατεί οφείλεται κυρίως στην έλλειψη των απαιτούμενων πόρων τόσο σε υλικό επίπεδο όσο και σε έμψυχο δυναμικό.
Από τα επιδημιολογικά δεδομένα των τελευταίων ετών, φαίνεται ότι οι άνθρωποι που εμφανίζουν ψυχικές διαταραχές έχουν αυξηθεί σημαντικά. Στην πράξη, ο αριθμός των ασθενών είναι συχνά υπερδιπλάσιος των κλινών, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να βιώνουν παράλληλα με την ψυχική τους διαταραχή, τη σαλαμοποίησή τους στους θαλάμους νοσηλείας. Είναι φανερό ότι παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων.
Επιπρόσθετα, υφίσταται συχνά ολιγωρία στη διάγνωση και τη θεραπεία των ασθενών. Συνυπάρχουν, σε άθλιες συνθήκες μεταξύ ασθενών διαφορετικής βαρύτητας ψυχιατρικών παθήσεων με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Επίσης, οι ασθενείς που εκφράζουν αγωνία ή θυμό για τους ιατρικούς χειρισμούς ’’τιμωρούνται’’. Η ’’λύση’’ για τη θεραπεία τους είναι η καταστολή, η καθήλωση, η εγκατάλειψη και η λήθη… Τέλος, δένοντάς τους, γλιτώνουν ιατρικό και θεραπευτικό προσωπικό, το οποίο πολλές φορές δεν είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο.
Υπάρχουν τρόφιμοι που έχουν χρόνια να έρθουν σε επαφή με τον έξω κόσμο έχοντας απωλέσει οποιοδήποτε δικαίωμα στην κοινωνική ζωή και στην ενημέρωση.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στα ψυχιατρεία νοσηλεύονται και τα ψυχο-ιατροδικαστικά περιστατικά του ποινικού κώδικα. Πρόκειται για ψυχικά ασθενή άτομα που έχουν διαπράξει εγκλήματα έχοντας το ακαταλόγιστο (π.χ. δολοφονίες, βιασμούς κλπ).
Αυτή είναι η πραγματικότητα ενός από τα ένοχα μυστικά της ελληνικής κοινωνίας…
Γι’ αυτό προβάλει αδήριτη η ανάγκη εθνικού σχεδιασμού ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Στο σημείο αυτό οφείλουν να διαδραματίσουν ρόλο οι τοπικές κοινωνίες και οι Δημοτικές Αρχές.
Οι δράσεις και οι παρεμβάσεις θα πρέπει να έχουν (2) δύο κύριους πυλώνες:
- Την αποασυλοποίηση και ενσωμάτωση στην κοινωνία των χρόνιων ασθενών των ψυχιατρείων.
Πρέπει να αποφευχθεί το γεγονός οι ασθενείς να βρεθούν ξανά άστεγοι και περιθωριοποιημένοι. Δεν το επιβάλλει, απλώς η ασφάλεια και δημόσια υγεία. Το επιβάλλει η αλληλεγγύη και η ανθρωπιά.
- Την ανάπτυξη και ενίσχυση των ψυχιατρικών δομών πρωτοβάθμιας περίθαλψης στους Δήμους, ώστε να αποφορτιστούν κατά το δυνατόν τα νοσοκομεία.
Η ψυχική υγεία ενός ατόμου, σύμφωνα με τους ειδικούς, υπόκειται σε ποικίλες επιδράσεις και πρέπει να αξιολογείται στο πλαίσιο του κοινωνικού του περιγύρου και της ψυχονοητικής του κατάστασης.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, είναι προφανές ότι οι Δήμοι έχουν τη δυνατότητα και οφείλουν να εμπλακούν ακόμη πιο ενεργά στον τομέα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, δεδομένου ότι έχουν άμεση σχέση με τον κοινωνικό περίγυρο.Θα μπορούσαν να συμβάλλουν σημαντικά στην αξιολόγηση των ασθενών, στην άμεση παρέμβαση και στην πρόληψη.
Ας μην απωθούμε αδιάφορα στα τρίσβαθα της ψυχής μας τις εικόνες και τα βίαια συναισθήματα που γεννώνται όταν αντικρίζουμε την ζοφερή κατάσταση των ψυχιατρείων…
Επιτέλους, ας πάρουμε πρωτοβουλίες, ο καθένας από το δικό του μετερίζι.
Δίπλα σ’ αυτές τις ταλαίπωρες ψυχές που καταρρακωμένες περιμένουν τον θάνατο χωρίς να το ξέρουν, έχουμε χρέος να κάνουμε κάτι!
Γιάννης Καπάτσος Δημοτικός Σύμβουλος Κηφισιάς
ykapatsos@gmail.com
