Αρκετοί είναι εκείνοι που γνωρίζουν τον Κηφισιώτη Μένανδρο , κορυφαίο εκπρόσωπο της νέας κωμωδίας , όπως και τον Ηρώδη Αττικό που διέθετε έπαυλη στην Κηφισιά , ελάχιστοι όμως είναι εκείνοι που έχουν ακουστά τους Ευρυκλείδη και Μικίωνα , δύο αδέρφια από την Κηφισιά που επί 30 συναπτά έτη (232-201 π.χ.) όριζαν τις τύχες των Αθηνών.
Ο Ευρυκλείδης εμφανίζεται για πρώτη φορά το 232 π.χ. ως ταμίας των στρατιωτικών. Την εποχή εκείνη η Αθήνα βρισκόταν ακόμη υπό τον έλεγχο των Μακεδόνων , φρουρά των οποίων βρισκόταν στον Πειραιά.
Ο Ευρυκλείδης εκμεταλλευόμενος και τις εμφύλιες διαμάχες των Μακεδόνων με τις Αχαϊκή και Αιτωλική Συμπολιτεία , κατάφερε να εκμαιεύσει δήλωση του φρούραρχου του Πειραιά , Διογένη ότι αν του δίνονταν 150 τάλαντα (με τα οποία θα αποζημίωνε τους απολυόμενους στρατιώτες) , θα αποσυρόταν από την πόλη.
Έτσι όταν το καλοκαίρι του 229 π.χ. το ποσό συγκεντρώθηκε ,οι μακεδονικές φρουρές αποχώρησαν και οι Αθηναίοι αποκτούσαν ξανά την ελευθερία τους.
(Γεωργίου Κωνσταντινίδη “ Η ιστορία των Αθηνών “ Σελ 245-246, Εκδόσεις Κάκτος).
Έκτοτε το όνομα των δύο αδερφών αναγράφεται σε αρκετές επιγραφές και νομίσματα , ενώ εις ανάμνηση της απελευθέρωσης της πόλης , αποφασίστηκε η θέσπιση αγώνων αλλά και η ανέγερση ιερού προς τιμήν του Διός και των Χαρίτων.
Το ιερό αυτό βρισκόταν στη βόρεια πλευρά του Αγοραίου Κολωνού. Μάλιστα η οικογένεια του κατείχε τιμής ένεκεν το ιερατικό αξίωμα του ναού για εκατό χρόνια.
Το γεγονός αποδεικνύεται και από μαρμάρινο ιερατικό θρόνο με τη σχετική επιγραφή που βρέθηκε στο χώρο του διονυσιακού θεάτρου.
(Σαράντου Καργάκου “ Η ιστορία των αρχαίων Αθηνών “ Τόμος Γ’ Σελ. 330, Εκδόσεις Gutenberg).
Οι δύο αδερφοί ήταν εύποροι και συνεισέφεραν πολλά για την οχύρωση των λιμένων και την επισκευή των τειχών.
Το γεγονός αυτό τους έκανε δημοφιλείς , με αποτέλεσμα την εκλογή του Ευρυκλείδη στο αξίωμα του Στρατηγού επί πολλά έτη.
Βασική τους έγνοια η διασφάλιση της ειρήνης και της ελευθερίας της χώρας , την οποία εποφθαλμιούσαν όλες οι ελληνικές ισχυρές δυνάμεις της εποχής.
Άλλωστε ο μεν Μακεδόνας Βασιλιάς Φίλιππος Ε’ , ήταν φυσικό να θέλει να επανεντάξει την Αθήνα στην σφαίρα επιρροής του , όμως δεν έλειπαν και οι πιέσεις για ενσωμάτωση της Αθήνας σε μία από τις δύο Συμπολιτείες (Αιτωλική και Αχαϊκή) που την εποχή εκείνη ήταν οι ισχυρότερες δυνάμεις στη νότια Ελλάδα.
Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις πιέσεις τα δύο αδέρφια αποφάσισαν να συσφίξουν τις σχέσεις τους με την δυναστεία των Πτολεμαίων που βασίλευε στην Αίγυπτο.
Η πολιτική της ουδετερότητας που είχαν επιλέξει, θα επικριθεί από τον Πολύβιο, κυρίως επειδή αρνήθηκαν να βοηθήσουν τον Άρατο , τον επικεφαλής Στρατηγό της Αχαϊκής Συμπολιτείας , όμως ο ιστορικός από την Μεγαλόπολη έβλεπε τα πράγματα από την οπτική γωνία των Αχαιών και δεν λάμβανε υπόψη του την σημασία που είχε για την πόλη η διατήρηση των πολιτικών της προνομίων.
“ Αθηναίοι δε των εκ Μακεδονίας φόβων απελέλυντο και την ελευθερίαν έχειν εδόκουν ήδη βεβαίως χρώμενοι δε προστάταις Ευρυκλείδα και Μικίωνι, των μεν άλλων ελληνικών πράξεων ουδ’ οποίας μετείχον, ακολουθούντες δε τη των προεστώτων αιρέσει και ταις τούτων ορμαίς εις πάντας τους Βασιλείς εξεκέχυντο, και μάλιστα τούτων εις Πτολεμαίον , και παν γένος υπέμενον ψηφισμάτων και κηρυγμάτων , βραχύν τινα λόγον ποιούμενοι του καθήκοντος δια την των προεστώτων ακρισίαν “.
( Οι Αθηναίοι είχαν απαλλαγεί από τους φόβους που είχαν από την Μακεδονία και νόμιζαν ότι πια έχουν την ελευθερία τους με τρόπο σταθερό , έχοντας πολιτικούς αρχηγούς τους τον Ευρυκλείδα και το Μικίωνα , δεν έπαιρναν μέρος σε καμιά ελληνική υπόθεση , ακολουθώντας την πρόθεση και τις διαθέσεις των αρχόντων τους είχαν κολακέψει όλους τους Βασιλείς , πιο πολύ απ’ όλους τον Πτολεμαίο και άντεχαν να βγάζουν κάθε είδος ψηφισμάτων και κηρυγμάτων δίνοντας μικρή σημασία σε ότι ταίριαζε να κάνουν εξαιτίας της ακρισίας των αρχόντων τους ).
(Πολύβιος “ Άπαντα “ , Τόμος Ε’ , Σελ. 254-256, Εκδόσεις Κάκτος).
Ο θάνατος των δύο αδερφών είναι μυστήριο , δεν πρέπει όμως να έζησαν πέρα από το 201 π.χ. Σύμφωνα με τον Παυσανία (“ Κορινθιακά “ 9,4 ) ο θάνατος τους είναι πιθανό να προήλθε από δηλητήριο που τους χορήγησε ο Φίλιππος ο Ε΄ , επειδή τα δύο αδέρφια , δεν επιθυμούσαν συνεργασία μαζί του…
<< Φιλίππω δε και ες Ευρυκλείδη και Μικίωνα Αθηναίους όμοια ειργάσθη και γαρ τούσδε όντας ρήτορας και ουκ απιθάνους τω δήμω φαρμάκοις έκτεινε >>.
Σύμφωνα με τον Σαράντο Καργάκο με τους Κηφισιώτες , Ευρυκλείδη και Μικίωνα τελειώνει η ηρωική πολιτική των Αθηνών και εγκαινιάζεται μια νέα , που ο σπουδαίος ιστορικός ονομάζει “ πολιτική της προσαρμογής “ , βασικό στοιχείο της οποίας ήταν η αποφυγή των πολέμων μέσα από έξυπνους διπλωματικούς ελιγμούς.
Ας ελπίσουμε ότι οι δύο επιφανείς Κηφισιώτες που επί μία τριακονταετία καθόριζαν τις τύχες των Αθηνών , θα τύχουν με την πρώτη ευκαιρία και της ανάλογης τιμής από τους σύγχρονους απογόνους τους.
Κωνσταντίνος Λινάρδος.
